Γιατί μας τρομάζουν τα ανθρωποειδή ρομπότ και το ΑΙ;

Τα ανθρωποειδή ρομπότ εμφανίζονται όλο και περισσότερο στις οθόνες μας, αλλά ποια είναι η πρώτη σου σκέψη όταν βλέπεις ένα από αυτά;

Φαντάσου το εξής σκηνικό: Σκρολάρεις το βράδυ στο κινητό σου και πετυχαίνεις ένα βίντεο. Ένα ανθρωποειδές ρομπότ, όπως το Ameca της Engineered Arts, που βλέπεις στην εικόνα παρακάτω,  να σου μιλάει,  να σε χαιρετάει, και το χειρότερο απ’ όλα, να παίρνει ανθρώπινες εκφράσεις. Η πρώτη σου αντίδραση; Πιθανότατα όχι ενθουσιασμός αλλά μια ανεξήγητη ανατριχίλα. Παρόλο που βλέπουμε ένα τεχνολογικό θαύμα, κάτι μέσα μας δεν κολλάει. 

Σε αυτό το άρθρο θα βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους με απλά λόγια: θα μάθεις γιατί συμβαίνει αυτό, τι είναι πραγματικά τα ανθρωποειδή ρομπότ και η τεχνητή νοημοσύνη, πόσο δεκτικοί είναι οι άνθρωποι στη χρήση τους και τι ρόλο παίζουν στην καθημερινότητά μας σήμερα.

Τι είναι τελικά τα Ανθρωποειδή Ρομπότ και η Τεχνητή Νοημοσύνη;

Όταν μιλάμε για Ανθρωποειδή Ρομπότ, εννοούμε μηχανές που έχουν σχεδιαστεί για να μιμούνται τη δική μας μορφή και κίνηση με σκοπό την ολοκλήρωση μιας δουλειάς. Για παράδειγμα δουλειές σε μεγάλα ύψη ή σε ορυχεία που ενέχουν μεγάλους κινδύνους για τον άνθρωπο.

Πώς ζωντανεύουν τα ανθρωποειδή ρομπότ; 

Είτε χειρίζονται άμεσα από τον άνθρωπο μέσω κάποιας τεχνολογίας όπως τηλεχειριστήριο, είτε VR (γυαλιά εικονικής πραγματικότητας), είτε είναι αυτόνομα με την χρήση τεχνητής νοημοσύνης.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) δεν δημιουργεί κάποια απρόβλεπτη συμπεριφορά όπως πολλοί φαντάζονται. Είναι απλώς μια σειρά από εντολές όπως κάθε λογισμικό ή πρόγραμμα στον υπολογιστή μας με τη μόνη διαφορά ότι έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο και εκπαιδεύεται σε τεράστιο όγκο δεδομένων. Μπορεί να ανανεώνει τις πληροφορίες της και να βελτιώνεται, πάντα, όμως, μέσα σε συγκεκριμένα πλαίσια ασφαλείας. Για παράδειγμα, όπως μια εφαρμογή στο κινητό σου αναγνωρίζει το πρόσωπό σου για να ξεκλειδώσει, έτσι και το AI του ρομπότ επεξεργάζεται εικόνες και φωνές για να σου απαντήσει.

Η τεχνητή νοημοσύνη θέλει προσοχή στη χρήση της καθώς δεν είναι πάντα αλάνθαστη, αλλά σίγουρα δεν πρέπει να μας φοβίζει, γιατί δεν είναι κάτι ανεξέλεγκτο. Μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να κάνει πιο γρήγορα και με περισσότερη ακρίβεια τη δουλειά του. Η λέξη-κλειδί εδώ είναι να βοηθήσει, όχι να αντικαταστήσει. 

Ξέρω ότι μπορεί να διαφωνήσουμε εδώ, αλλά πιστεύω πως τίποτα δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη δημιουργικότητα, τις φρέσκες ιδέες και το συναίσθημα που νιώθουμε όταν επικοινωνούμε με έναν άλλο άνθρωπο. Αφού, λοιπόν, πρόκειται απλώς για σίδερα, κάμερες και εντολές… γιατί μας προκαλούν τόσο έντονο φόβο;

Γιατί υπάρχει φόβος;

Υπάρχει ένα ψυχολογικό φαινόμενο που λέγεται “Παράξενη Κοιλάδα” (Uncanny Valley). Περιγράφει το πώς νιώθουμε όταν βλέπουμε κάτι που μοιάζει σχεδόν τέλεια με άνθρωπο, αλλά ο εγκέφαλός μας καταλαβαίνει ότι «κάτι δεν κολλάει». Αυτό το αίσθημα αμηχανίας ή φόβου είναι απόλυτα φυσιολογικό! Δεν είναι κάτι που εμφανίστηκε τώρα με τα ανθρωποειδή ρομπότ, έχεις αναρωτηθεί γιατί μας τρομάζουν τόσο οι κούκλες στα θρίλερ; Όταν βλέπεις κάτι που μοιάζει με άνθρωπο, αλλά κινείται και μιλάει μηχανικά, ο εγκέφαλος χτυπάει συναγερμό.

 Τι μπορεί να το αλλάξει αυτό; Η γνώση.

 Όσα περισσότερα καταλαβαίνουμε για την τεχνολογία, τόσο λιγότερο τρομακτική γίνεται. Θα μου πεις τώρα: «Πού να προλάβω όλες τις εξελίξεις;». Έχεις απόλυτο δίκιο! Αλλά όσο προσπαθείς να μαθαίνεις έστω και λίγο, τόσο το καλύτερο. Η τεχνολογία είναι μέρος του κόσμου μας πλέον και δεν μπορούμε να την αγνοήσουμε, όσο κι αν το θέλουμε.

Πώς χρησιμοποιούνται τα ανθρωποειδή ρομπότ σήμερα;

Το μέλλον της εποχής των ανθρωποειδών ρομπότ είναι κοντά, αλλά όχι τόσο κοντά όσο τα social media μας κάνουν να νομίζουμε. Παρόλο που οι τιμές τους πέφτουν, παραμένουν πολύ ακριβά. Η χρήση τους σήμερα γίνεται κυρίως από εταιρείες και πανεπιστήμια που κάνουν έρευνα και πολύ σπάνια από κάποιον ιδιώτη. 

 Κύριοι τομείς με παραδείγματα χρήσης είναι:

• Βιομηχανία: Μεταφορά αντικειμένων και ταξινόμηση σε αποθήκες
• Έρευνα & Ανάπτυξη: Δοκιμές αλγορίθμων και εκπαίδευση των ρομπότ σε προσομοιώσεις καθημερινών περιβαλλόντων 
•  Επικοινωνία (Social Robotics): Ρομπότ που σχεδιάζονται ειδικά για να επικοινωνούν και να αλληλεπιδρούν με ανθρώπους σε σχολεία, νοσοκομεία κ.λπ.

Πόσο θέλουμε ένα ανθρωποειδές στο σπίτι μας;

Μια πρόσφατη έρευνα στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον εξέτασε αν οι άνθρωποι θα προτιμούσαν ένα ανθρωποειδές ρομπότ για τις δουλειές του σπιτιού ή μια εξειδικευμένη συσκευή που δεν μοιάζει με άνθρωπο (όπως είναι για παράδειγμα μια ρομποτική σκούπα). Το αποτέλεσμα; Οι περισσότεροι προτίμησαν τις εξειδικευμένες, μη-ανθρωπόμορφες μηχανές για λόγους ασφάλειας, ιδιωτικότητας και πρακτικότητας του χώρου. Η συγγραφέας της έρευνας έλαβε μια πολύ ενδιαφέρουσα απάντηση:

«Το να βάλουμε ένα ανθρωποειδές στο σπίτι για τις δουλειές, είναι σαν να φτιάχνουμε αυτόνομα αυτοκίνητα βάζοντας ένα ρομπότ στο τιμόνι! Όπως επανασχεδιάσαμε τα αυτοκίνητα για να οδηγούν μόνα τους, έτσι και στο σπίτι το μέλλον ανήκει στις έξυπνες συσκευές, όχι στις μηχανές που μας μιμούνται.»

Εσύ τι πιστεύεις; Θα σου άρεσε να είχες στο σπίτι σου ένα τέτοιο ρομπότ;

Τελικά ποιο είναι το συμπέρασμα;

Οι αυτοματισμοί και η τεχνητή νοημοσύνη ήρθαν για να μείνουν, αλλά ο σκοπός τους ήταν και θα είναι πάντα ένας: να υπηρετούν και να διευκολύνουν τον άνθρωπο.  Αν τα ανθρωποειδή ρομπότ δεν γίνουν αποδεκτά στα σπίτια μας, θα περιοριστούν εκεί που πραγματικά χρειάζονται. Θυμήσου ότι εμείς είμαστε οι χρήστες και η τεχνολογία πάντα προσαρμόζεται στις δικές μας ανάγκες και όρια. Όσο όμως μαθαίνουμε πώς λειτουργούν αυτά τα εργαλεία, τόσο καταρρίπτουμε τους μύθους και βλέπουμε την πραγματικότητα με καθαρή ματιά. 

Ελπίζω να σου άρεσε, να έμαθες κάτι καινούριο και περιμένω τις δικές σου σκέψεις στα σχόλια. Μην ξεχάσεις να κάνεις like!

Κατερίνα Τσιροπούλου

Γεια σου, είμαι η Κατερίνα! Είμαι φοιτήτρια Πληροφορικής με αδυναμία στα ταξίδια και την τεχνολογία. Γράφω άρθρα γιατί πιστεύω ότι η γνώση είναι καλύτερη όταν μοιράζεται και μερικές φορές μπορεί να μας κάνει να σκεφτούμε διαφορετικά. Στόχος μου είναι να σε βοηθήσω να κατανοήσεις τον ψηφιακό (και μη) κόσμο γύρω σου και να γίνω ο προσωπικός σου tour guide! Άφησε το σχόλιό σου και γίνε μέρος της παρέας!